درس ۱۳ · ساخت پروژه

ساخت پروژه ۱: مغز برنامه (کلاس Shop)

حدود ۹۰ دقیقه۶ تمرین۶ سؤال آزمون

بعد از این درس می‌توانی:

کلاس Shop را با همه‌ی متدها خودت بنویسی
هر قدم را با تست خودکار چک کنی
ذخیره و بارگذاری JSON را به کلاس اضافه کنی
در آخر کل کلاس را یک‌جا و بدون نگاه بنویسی

نقشه‌ی کار

برنامه دو نیمه دارد: مغز (کلاس Shop که داده را نگه می‌دارد و قانون‌ها را چک می‌کند) و صورت (پنجره، فرم، دکمه‌ها و جدول). مغز به پنجره هیچ ربطی ندارد، پس می‌شود آن را همین‌جا در مرورگر ساخت و با تست خودکار چک کرد. درس بعد صورت را در VS Code می‌سازی.

قدم	چه می‌سازی	خط‌های پروژه
۱	اسکلت کلاس و سازنده	خط ۸ پروژه–خط ۱۲ پروژه
۲	`add` با چک ورودی	خط ۲۸ پروژه–خط ۳۴ پروژه
۳	`edit` و `delete`	خط ۳۶ پروژه–خط ۴۸ پروژه
۴	`sell` و `report`	خط ۵۰ پروژه–خط ۶۳ پروژه
۵	`save` و `load` با JSON	خط ۱۴ پروژه–خط ۲۶ پروژه
۶	همه با هم، از حفظ	—

نکته

در هر قدم کد قدم قبل آماده گذاشته شده تا فقط روی قسمت جدید تمرکز کنی. save و load تا قدم ۵ خالی (pass) می‌مانند.

قدم ۱: اسکلت

تمرین

قدم ۱ — سازنده

کلاس Shop بنویس که سازنده‌اش self.products را دیکشنری خالی و self.sales را لیست خالی بگذارد و بعد self.load() را صدا بزند. save و load فعلاً pass هستند.

Ctrl + Enter

دیدن راه‌حل (اول خودت تلاش کن)

class Shop:
    def __init__(self):
        self.products = {}
        self.sales = []
        self.load()

    def save(self):
        pass  # قدم ۵

    def load(self):
        pass  # قدم ۵

قدم ۲: افزودن کالا

قانون‌ها: نام نباید خالی یا تکراری باشد؛ هر سه عدد باید بین صفر و بی‌نهایت باشند (nan و inf قبول نیست). بعد از ثبت، self.save().

تمرین

قدم ۲ — add

متد add(self, name, buy, sell, qty) را اضافه کن. خطاها ValueError باشند.

Ctrl + Enter

راهنمایی

از if not name or name in self.products: و if not all(0 <= x < float('inf') for x in (buy, sell, qty)): استفاده کن.

دیدن راه‌حل (اول خودت تلاش کن)

class Shop:
    def __init__(self):
        self.products = {}
        self.sales = []
        self.load()

    def save(self):
        pass  # قدم ۵

    def load(self):
        pass  # قدم ۵

    def add(self, name, buy, sell, qty):
        if not name or name in self.products:
            raise ValueError('نام خالی یا کالای تکراری است')
        if not all(0 <= x < float('inf') for x in (buy, sell, qty)):
            raise ValueError('عدد منفی یا نامعتبر مجاز نیست')
        self.products[name] = {'buy': buy, 'sell': sell, 'qty': qty}
        self.save()

قدم ۳: ویرایش و حذف

تمرین

قدم ۳ — edit و delete

edit مثل add است با این فرق که کالا باید وجود داشته باشد. delete(self, name) کالای موجود را با del حذف کند. هر دو در آخر save کنند.

Ctrl + Enter

دیدن راه‌حل (اول خودت تلاش کن)

class Shop:
    def __init__(self):
        self.products = {}
        self.sales = []
        self.load()

    def save(self):
        pass  # قدم ۵

    def load(self):
        pass  # قدم ۵

    def add(self, name, buy, sell, qty):
        if not name or name in self.products:
            raise ValueError('نام خالی یا کالای تکراری است')
        if not all(0 <= x < float('inf') for x in (buy, sell, qty)):
            raise ValueError('عدد منفی یا نامعتبر مجاز نیست')
        self.products[name] = {'buy': buy, 'sell': sell, 'qty': qty}
        self.save()

    def edit(self, name, buy, sell, qty):
        if name not in self.products:
            raise ValueError('کالا پیدا نشد')
        if not all(0 <= x < float('inf') for x in (buy, sell, qty)):
            raise ValueError('عدد منفی یا نامعتبر مجاز نیست')
        self.products[name] = {'buy': buy, 'sell': sell, 'qty': qty}
        self.save()

    def delete(self, name):
        if name not in self.products:
            raise ValueError('کالا پیدا نشد')
        del self.products[name]
        self.save()

قدم ۴: فروش و گزارش

sell: کالا باید باشد، تعداد بزرگ‌تر از صفر و حداکثر برابر موجودی. موجودی کم شود و رکورد {'name', 'qty', 'total'} به self.sales اضافه شود (total = تعداد × قیمت فروش). report: تاپل (جمع تعداد، جمع مبلغ).

تمرین

قدم ۴ — sell و report

دو متد sell(self, name, qty) و report(self) را اضافه کن.

class Shop:
    def __init__(self):
        self.products = {}
        self.sales = []
        self.load()

def save(self):
        pass  # قدم ۵

def load(self):
        pass  # قدم ۵

def add(self, name, buy, sell, qty):
        if not name or name in self.products:
            raise ValueError('نام خالی یا کالای تکراری است')
        if not all(0 <= x < float('inf') for x in (buy, sell, qty)):
            raise ValueError('عدد منفی یا نامعتبر مجاز نیست')
        self.products[name] = {'buy': buy, 'sell': sell, 'qty': qty}
        self.save()

def edit(self, name, buy, sell, qty):
        if name not in self.products:
            raise ValueError('کالا پیدا نشد')
        if not all(0 <= x < float('inf') for x in (buy, sell, qty)):
            raise ValueError('عدد منفی یا نامعتبر مجاز نیست')
        self.products[name] = {'buy': buy, 'sell': sell, 'qty': qty}
        self.save()

def delete(self, name):
        if name not in self.products:
            raise ValueError('کالا پیدا نشد')
        del self.products[name]
        self.save()

# def sell(...):

# def report(self):

Ctrl + Enter

دیدن راه‌حل (اول خودت تلاش کن)

class Shop:
    def __init__(self):
        self.products = {}
        self.sales = []
        self.load()

    def save(self):
        pass  # قدم ۵

    def load(self):
        pass  # قدم ۵

    def add(self, name, buy, sell, qty):
        if not name or name in self.products:
            raise ValueError('نام خالی یا کالای تکراری است')
        if not all(0 <= x < float('inf') for x in (buy, sell, qty)):
            raise ValueError('عدد منفی یا نامعتبر مجاز نیست')
        self.products[name] = {'buy': buy, 'sell': sell, 'qty': qty}
        self.save()

    def edit(self, name, buy, sell, qty):
        if name not in self.products:
            raise ValueError('کالا پیدا نشد')
        if not all(0 <= x < float('inf') for x in (buy, sell, qty)):
            raise ValueError('عدد منفی یا نامعتبر مجاز نیست')
        self.products[name] = {'buy': buy, 'sell': sell, 'qty': qty}
        self.save()

    def delete(self, name):
        if name not in self.products:
            raise ValueError('کالا پیدا نشد')
        del self.products[name]
        self.save()

    def sell(self, name, qty):
        if name not in self.products:
            raise ValueError('کالا پیدا نشد')
        if qty <= 0:
            raise ValueError('تعداد باید مثبت باشد')
        product = self.products[name]
        if qty > product['qty']:
            raise ValueError('موجودی کافی نیست')
        product['qty'] -= qty
        self.sales.append({'name': name, 'qty': qty, 'total': qty * product['sell']})
        self.save()

    def report(self):
        return sum(s['qty'] for s in self.sales), sum(s['total'] for s in self.sales)

قدم ۵: ذخیره و بارگذاری

حالا save و load واقعی را بنویس. اینجا FILE = 'shop_data.json' است؛ در VS Code از خط __file__ (درس ۱۰) استفاده می‌کنی. load باید با فایل خراب (JSON نامعتبر یا غیر دیکشنری) بی‌صدا با داده‌ی خالی شروع کند.

تمرین

قدم ۵ — save و load

save و load را کامل کن. تست، یک شیء دوم می‌سازد و چک می‌کند داده‌ها از فایل خوانده شوند.

import json
import os

FILE = 'shop_data.json'  # در VS Code: مسیر کنار برنامه با __file__

class Shop:
    def __init__(self):
        self.products = {}
        self.sales = []
        self.load()

def save(self):
        pass

def load(self):
        pass

def delete(self, name):
        if name not in self.products:
            raise ValueError('کالا پیدا نشد')
        del self.products[name]
        self.save()

def sell(self, name, qty):
        if name not in self.products:
            raise ValueError('کالا پیدا نشد')
        if qty <= 0:
            raise ValueError('تعداد باید مثبت باشد')
        product = self.products[name]
        if qty > product['qty']:
            raise ValueError('موجودی کافی نیست')
        product['qty'] -= qty
        self.sales.append({'name': name, 'qty': qty, 'total': qty * product['sell']})
        self.save()

def report(self):
        return sum(s['qty'] for s in self.sales), sum(s['total'] for s in self.sales)

Ctrl + Enter

دیدن راه‌حل (اول خودت تلاش کن)

import json
import os

FILE = 'shop_data.json'  # در VS Code: مسیر کنار برنامه با __file__

class Shop:
    def __init__(self):
        self.products = {}
        self.sales = []
        self.load()

    def save(self):
        with open(FILE, 'w', encoding='utf-8') as f:
            json.dump({'products': self.products, 'sales': self.sales}, f, ensure_ascii=False, indent=2)

    def load(self):
        if os.path.exists(FILE):
            try:
                with open(FILE, 'r', encoding='utf-8') as f:
                    data = json.load(f)
                self.products = data.get('products', {})
                self.sales = data.get('sales', [])
            except (OSError, json.JSONDecodeError, AttributeError):
                self.products, self.sales = {}, []

    def add(self, name, buy, sell, qty):
        if not name or name in self.products:
            raise ValueError('نام خالی یا کالای تکراری است')
        if not all(0 <= x < float('inf') for x in (buy, sell, qty)):
            raise ValueError('عدد منفی یا نامعتبر مجاز نیست')
        self.products[name] = {'buy': buy, 'sell': sell, 'qty': qty}
        self.save()

    def edit(self, name, buy, sell, qty):
        if name not in self.products:
            raise ValueError('کالا پیدا نشد')
        if not all(0 <= x < float('inf') for x in (buy, sell, qty)):
            raise ValueError('عدد منفی یا نامعتبر مجاز نیست')
        self.products[name] = {'buy': buy, 'sell': sell, 'qty': qty}
        self.save()

    def delete(self, name):
        if name not in self.products:
            raise ValueError('کالا پیدا نشد')
        del self.products[name]
        self.save()

    def sell(self, name, qty):
        if name not in self.products:
            raise ValueError('کالا پیدا نشد')
        if qty <= 0:
            raise ValueError('تعداد باید مثبت باشد')
        product = self.products[name]
        if qty > product['qty']:
            raise ValueError('موجودی کافی نیست')
        product['qty'] -= qty
        self.sales.append({'name': name, 'qty': qty, 'total': qty * product['sell']})
        self.save()

    def report(self):
        return sum(s['qty'] for s in self.sales), sum(s['total'] for s in self.sales)

قدم ۶: همه با هم، از حفظ

کادر زیر خالی است. بدون نگاه کردن به قدم‌های قبل، کل کلاس را (با importها و FILE) بنویس. اگر گیر کردی، فقط همان تکه را نگاه کن و دوباره از اول بنویس. این تمرین را چند روز پشت سر هم تکرار کن تا بدون اشتباه و سریع شود.

تمرین

کل کلاس Shop از حفظ

import json، import os، FILE = 'shop_data.json' و کلاس کامل Shop با ۸ متد.

Ctrl + Enter

دیدن راه‌حل (اول خودت تلاش کن)

import json
import os

FILE = 'shop_data.json'  # در VS Code: مسیر کنار برنامه با __file__

class Shop:
    def __init__(self):
        self.products = {}
        self.sales = []
        self.load()

    def save(self):
        with open(FILE, 'w', encoding='utf-8') as f:
            json.dump({'products': self.products, 'sales': self.sales}, f, ensure_ascii=False, indent=2)

    def load(self):
        if os.path.exists(FILE):
            try:
                with open(FILE, 'r', encoding='utf-8') as f:
                    data = json.load(f)
                self.products = data.get('products', {})
                self.sales = data.get('sales', [])
            except (OSError, json.JSONDecodeError, AttributeError):
                self.products, self.sales = {}, []

    def add(self, name, buy, sell, qty):
        if not name or name in self.products:
            raise ValueError('نام خالی یا کالای تکراری است')
        if not all(0 <= x < float('inf') for x in (buy, sell, qty)):
            raise ValueError('عدد منفی یا نامعتبر مجاز نیست')
        self.products[name] = {'buy': buy, 'sell': sell, 'qty': qty}
        self.save()

    def edit(self, name, buy, sell, qty):
        if name not in self.products:
            raise ValueError('کالا پیدا نشد')
        if not all(0 <= x < float('inf') for x in (buy, sell, qty)):
            raise ValueError('عدد منفی یا نامعتبر مجاز نیست')
        self.products[name] = {'buy': buy, 'sell': sell, 'qty': qty}
        self.save()

    def delete(self, name):
        if name not in self.products:
            raise ValueError('کالا پیدا نشد')
        del self.products[name]
        self.save()

    def sell(self, name, qty):
        if name not in self.products:
            raise ValueError('کالا پیدا نشد')
        if qty <= 0:
            raise ValueError('تعداد باید مثبت باشد')
        product = self.products[name]
        if qty > product['qty']:
            raise ValueError('موجودی کافی نیست')
        product['qty'] -= qty
        self.sales.append({'name': name, 'qty': qty, 'total': qty * product['sell']})
        self.save()

    def report(self):
        return sum(s['qty'] for s in self.sales), sum(s['total'] for s in self.sales)

در پروژه‌ی فروشگاه

مقایسه کن: کلاس کامل پروژه در بخش ۲ تا ۴ مستندات آمده است.

ساخت پروژه ۱: مغز برنامه (کلاس Shop)

نقشه‌ی کار

قدم ۱: اسکلت

قدم ۱ — سازنده

قدم ۲: افزودن کالا

قدم ۲ — add

قدم ۳: ویرایش و حذف

قدم ۳ — edit و delete

قدم ۴: فروش و گزارش

قدم ۴ — sell و report

قدم ۵: ذخیره و بارگذاری

قدم ۵ — save و load

قدم ۶: همه با هم، از حفظ

کل کلاس Shop از حفظ

آزمون این درس