Python Learningاز صفر تا نوشتن پروژه از حفظ
درس ۰ · پایه‌ها

شروع: نصب پایتون و اولین برنامه

حدود ۳۰ دقیقه۱ تمرین۶ سؤال آزمون
بعد از این درس می‌توانی:
  • پایتون و VS Code را روی ویندوز نصب کنی
  • یک فایل .py بسازی و اجرایش کنی
  • با print چیزی چاپ کنی و کامنت بنویسی
  • از کارگاه پایتون همین سایت استفاده کنی

پایتون چیست و قرار است چه بسازیم؟

پایتون یک زبان برنامه‌نویسی است: متنی که خط به خط به کامپیوتر می‌گوید چه کار کند. نوشتنش ساده و خوانا است و برای همین بهترین زبان برای شروع است.

هدف این دوره ساختن یک برنامه‌ی واقعی است: مدیریت فروشگاه. یک پنجره با فرم کالا، دکمه‌ها و جدول، که کالاها و فروش‌ها را در یک فایل ذخیره می‌کند. هر درس یک تکه از ابزارهایی را یاد می‌دهد که در این برنامه لازم است.

در پروژه‌ی فروشگاه

کل برنامه ۱۴۶ خط است. در هر درس کادری مثل همین می‌بینی که می‌گوید آن موضوع کجای برنامه استفاده شده. روی لینک‌ها بزنی، همان خط در مستندات پروژه باز می‌شود.

نصب پایتون روی ویندوز

  1. به python.org/downloads برو و دکمه‌ی زرد Download Python را بزن.
  2. فایل نصب را باز کن. قبل از هر کاری تیک Add python.exe to PATH پایین پنجره را بزن.
  3. روی Install Now بزن و صبر کن تا تمام شود.
  4. برای اطمینان: کلید ویندوز را بزن، PowerShell را باز کن و بنویس python --version و Enter بزن. باید چیزی مثل Python 3.13.1 ببینی.
حواست باشد

اگر تیک Add python.exe to PATH را نزنی، ترمینال دستور python را نمی‌شناسد. اگر جا انداختی، نصب‌کننده را دوباره اجرا کن، Modify را بزن و این گزینه را روشن کن.

نصب VS Code (جایی که کد می‌نویسی)

  1. از code.visualstudio.com نسخه‌ی ویندوز را بگیر و نصب کن.
  2. VS Code را باز کن، از نوار سمت چپ آیکن Extensions (چهار مربع) را بزن، Python را جست‌وجو کن و افزونه‌ی Microsoft را نصب کن.
  3. یک پوشه روی Desktop بساز به اسم python-learning و در VS Code از منوی File ← Open Folder بازش کن.

اولین برنامه

در VS Code یک فایل جدید بساز به اسم hello.py و این را بنویس:

hello.py
print("سلام دنیا")

حالا یکی از این دو کار را بکن:

۱) دکمه‌ی ▶ بالای سمت راست VS Code را بزن.

۲) از منوی Terminal ← New Terminal یک ترمینال باز کن و بنویس python hello.py.

متن «سلام دنیا» در ترمینال چاپ می‌شود. تبریک! اولین برنامه‌ات را اجرا کردی.

کارگاه پایتون همین سایت

در این دوره لازم نیست برای هر تمرین VS Code را باز کنی. کادرهای زیر یک پایتون واقعی داخل مرورگر دارند. کد را بنویس و «اجرا» را بزن (یا Ctrl + Enter). بار اول چند ثانیه طول می‌کشد تا پایتون آماده شود.

اجرا کن

خودت امتحان کن

Ctrl + Enter

print هر چیزی را که داخل پرانتزش باشد چاپ می‌کند. متن باید داخل کوتیشن ("..." یا '...') باشد، عدد نه. اگر چند چیز را با کاما جدا کنی، با یک فاصله کنار هم چاپ می‌شوند.

کامنت: یادداشت برای خودت

هر چیزی بعد از علامت # تا آخر خط کامنت است و پایتون آن را نادیده می‌گیرد. برای توضیح دادن کد به خودت عالی است.

Python
# این خط اجرا نمی‌شود
print("این خط اجرا می‌شود")  # این قسمت هم کامنت است
تمرین

اولین تمرین

برنامه‌ای بنویس که اول کلمه‌ی سلام و در خط بعد حاصل ۶ ضرب در ۷ را چاپ کند. ضرب در پایتون با * است.

Ctrl + Enter
دیدن راه‌حل (اول خودت تلاش کن)
print("سلام")
print(6 * 7)

از خطا نترس

خطا گرفتن بخش عادی برنامه‌نویسی است؛ حتی برنامه‌نویس‌های حرفه‌ای هر روز خطا می‌بینند. کد زیر عمداً پرانتز آخرش را ندارد. اجرایش کن و پیام خطا را ببین. بعد پرانتز را اضافه کن و دوباره اجرا کن.

اجرا کن

خودت امتحان کن

Ctrl + Enter
نکته

آخرین خط پیام خطا مهم‌ترین قسمت آن است: نوع خطا و دلیلش را می‌گوید. کارگاه این سایت زیر خطا یک راهنمایی فارسی هم نشان می‌دهد.

در پروژه‌ی فروشگاه

برنامه‌ی فروشگاه هم دقیقاً همین‌طور اجرا می‌شود: یک فایل .py که با python shop_manager.py اجرا می‌شود و پنجره‌اش باز می‌شود.

آزمون این درس

برای گذراندن این درس حداقل ۸۰٪ جواب درست لازم است. هر چند بار خواستی می‌توانی دوباره امتحان بدهی.

۱. پسوند فایل‌های پایتون چیست؟
۲. هنگام نصب پایتون روی ویندوز کدام گزینه را حتماً باید روشن کنی؟
۳. خروجی print(2 + 3) چیست؟
۴. خروجی print("2 + 3") چیست؟
۵. علامت # در پایتون چه می‌کند؟
۶. برای اجرای فایل hello.py در ترمینال چه می‌نویسی؟