tkinter ۱: پنجره، فرم و دکمه

کوچک‌ترین برنامه‌ی پنجره‌دار

import tkinter as tk
from tkinter import ttk, messagebox

root = tk.Tk()
root.title('اولین پنجره')
root.geometry('400x200')

ttk.Label(root, text='سلام tkinter').grid(row=0, column=0, padx=10, pady=10)

root.mainloop()

• tk.Tk() پنجره‌ی اصلی را می‌سازد؛ هر برنامه دقیقاً یکی دارد.
• title و geometry('عرضxارتفاع') عنوان و اندازه‌ی اولیه است.
• ttk ویجت‌های با ظاهر جدیدتر دارد: Label، Entry، Button، Frame، Treeview.
• mainloop() پنجره را باز نگه می‌دارد و منتظر کلیک می‌ماند. همیشه آخرین خط است.

• window.py را ساختم و اجرا کردم و پنجره باز شد
• عنوان و اندازه‌ی پنجره را عوض کردم و دوباره اجرا کردم

grid: چیدن در ردیف و ستون

هر ویجت با grid(row=…, column=…) در یک خانه از جدول نامرئی پنجره می‌نشیند. padx/pady فاصله‌ی دورش است، sticky می‌گوید به کدام طرف خانه بچسبد ('e' شرق/راست، 'w' غرب/چپ، 'nsew' همه طرف) و columnspan چند ستون را بگیرد.

فرم با Entry و Button

import tkinter as tk
from tkinter import ttk, messagebox

root = tk.Tk()
root.title('فرم سلام')

ttk.Label(root, text='نام').grid(row=0, column=0, padx=8, pady=5, sticky='e')
name_entry = ttk.Entry(root, width=28)
name_entry.grid(row=0, column=1, padx=8, pady=5)

def greet():
    name = name_entry.get().strip()
    if not name:
        messagebox.showerror('خطا', 'نام را بنویس')
        return
    messagebox.showinfo('سلام', f'سلام {name}!')
    name_entry.delete(0, tk.END)

ttk.Button(root, text='سلام کن', command=greet).grid(row=1, column=0, columnspan=2, pady=10)
root.mainloop()

command=greet خود تابع را می‌دهد (بدون پرانتز). اگر command=greet() بنویسی، تابع همان لحظه‌ی ساختن دکمه اجرا می‌شود!

• greet.py را اجرا کردم، نامم را نوشتم و پیام سلام دیدم
• با جعبه‌ی خالی دکمه را زدم و پیام خطا دیدم
• بعد از پیام، جعبه پاک شد

چند جعبه با حلقه و دیکشنری

به‌جای ساختن چهار جعبه با دست، یک حلقه آن‌ها را می‌سازد و در دیکشنری fields نگه می‌دارد:

fields = {}
for row, (key, label) in enumerate([('name', 'نام کالا'), ('buy', 'قیمت خرید'), ('sell', 'قیمت فروش'), ('qty', 'تعداد')]):
    ttk.Label(root, text=label).grid(row=row, column=0, padx=8, pady=5, sticky='e')
    entry = ttk.Entry(root, width=28)
    entry.grid(row=row, column=1, padx=8, pady=5)
    fields[key] = entry

# بعداً:
print(fields['name'].get())

labels = ['نام کالا', 'قیمت خرید', 'قیمت فروش', 'تعداد']
cells = []
for row, label in enumerate(labels):
    cells.append((row, 0, label))

تمرین بزرگ: ماشین‌حساب قیمت

خودت در VS Code برنامه‌ای بنویس با دو جعبه (قیمت و تعداد) و یک دکمه‌ی «حساب کن» که قیمت کل را با جداکننده‌ی هزارگان در messagebox.showinfo نشان دهد. اگر ورودی عدد نبود، با try/except ValueError پیام خطا بده.

• پنجره با دو جعبه و یک دکمه ساختم
• قیمت کل درست و با کاما نمایش داده شد
• با نوشتن abc پیام خطا دیدم و برنامه بسته نشد

def calc(price_text, qty_text):
    total = float(price_text) * int(qty_text)
    return f'قیمت کل: {total:,.0f}'